Athens City Museum

Το Μουσείο της Πόλεως των Αθηνών (ή αλλιώς: το Μουσείο της καρδιάς μου)

Όταν μου ανακοίνωσε η ourani μια μέρα που ήμασταν τυχαία συνεπιβάτισσες σε ένα λεωφορείο ότι θα φτιάξει blog μαζί με την chryspa, ενθουσιάστηκα και της ζήτησα να με έχει στα υπ’ όψιν. Όταν είδα ότι αυτό πήρε σάρκα και οστά μέσα σε δυο μόνο εβδομάδες, ενθουσιάστηκα ακόμα πιο πολύ. Και ξετρελάθηκα από τη χαρά μου όταν μου ζήτησε να γράψω κάτι για το Μουσείο της Πόλεως των Αθηνών, Ίδρυμα Βούρου-Ευταξία, ένα μουσείο που έφαγα με το κουτάλι και έμαθα σαν την παλάμη του χεριού μου για δυο χρόνια της ζωής μου. Μια αξέχαστη και σπουδαία εμπειρία!
Οι περισσότεροι περαστικοί από την Πλατεία Κλαυθμώνος αγνοούν το ιστορικό κτήριο (που στην ουσία είναι δυο) που στεγάζεται στην οδό Παπαρρηγοπούλου 5-7, αλλά και τη σημασία του. Αυτό που μαρτυρά τη σχέση που έχουν μεταξύ τους το κτήριο στο νούμερο 5 με εκείνο στο 7, είναι οι άριστα διατηρημένες προσόψεις τους, κάτι ταμπέλες και μια κλειστή γέφυρα επικοινωνίας ανάμεσα τους στον πρώτο όροφο. Τα δυο αυτά νεοκλασικά συστεγαζόμενα κτήρια είναι το Μουσείο της Πόλεως των Αθηνών (Ίδρυμα Βούρου–Ευταξία). Φέρει τα ονόματα του πολιτικού Λάμπρου Ευταξία (1905-1996) και του θείου του, Αλεξάνδρου Βούρου (1871-1959), ανώτατου στελέχους της ελληνικής διπλωματικής υπηρεσίας. Ιδρυτής του Μουσείου υπήρξε ο Λάμπρος Ευταξίας (δισέγγονος του Σταματίου Δεκόζη-Βούρου), ο οποίος ενισχύθηκε στο έργο του από κληροδότημα που του άφησε ο Αλέξανδρος Βούρος. Το Μουσείο διαμορφώθηκε το 1973 και άρχισε να λειτουργεί επίσημα το 1980. Το 1990 έλαβε το Βραβείο της Ακαδημίας Αθηνών.

museum

Το κτήριο που βρίσκεται στον αριθμό 7, χτίστηκε στα 1833/34 σε σχέδια των γερμανών αρχιτεκτόνων G. Lueders και J. Hoffer, και ανήκε στο μεγαλέμπορο και τραπεζίτη από τη Χίο Σταμάτιο Δεκόζη-Βούρο. Αποτελεί ένα από τα πρώτα δείγματα κλασικιστικής αρχιτεκτονικής στην Ελλάδα. Η περιοχή της πλατείας Κλαυθμώνος, όπου χτίστηκε το αρχοντικό, ήταν την περίοδο εκείνη τελείως ασχημάτιστη. Η οδός Σταδίου άρχισε να διανοίγεται το 1834! Το κτίσμα είναι ένα απλό διώροφο κτίριο με όλα τα τυπικά χαρακτηριστικά της κλασικιστικής αθηναϊκής κατασκευής: εξωτερικά έχει κεραμωτή στέγη, μια μαρμάρινη βάση και το μπαλκόνι λεπτοδουλεμένα φουρούσια.

Το 1836 ο βασιλιάς Όθων, επιστρέφοντας από το Μόναχο μετά το γάμο του με την Αμαλία, χρησιμοποίησε ως προσωρινή κατοικία τη “Μεγάλη Οικία” Βούρου στην τότε οδό Νομισματοκοπείου (και ήδη Παπαρρηγοπούλου, αριθ. 7) αλλά και τη διπλανή οικία του Γ. Αφθονίδη (που δε σώζεται σήμερα), συνδέοντας μεταξύ τους με στοά τα δύο αυτά αρχοντικά. Ο Όθωνας και η Αμαλία έμειναν σ’ αυτό το “Παλιό Παλάτι”, (όπως το αποκαλούσαν αργότερα οι Αθηναίοι), από το 1836 μέχρι το 1843. Αργότερα μετακόμισαν στο Ανάκτορο, τη σημερινή Βουλή των Ελλήνων. Διαμόρφωσαν μάλιστα και ένα κήπο μπροστά στο παλάτι, από τον οποίο προήλθε ο σημερινός κήπος της Πλατείας Κλαυθμώνος. Για το λόγο αυτό, ο πρώτος όροφος του Μουσείου είναι αφιερωμένος στο βασιλικό ζεύγος. Χαρακτηριστικά αναφέρω ότι εκτίθεται το secretaire της Αμαλίας αλλά και του Όθωνα (που λειτουργούσε χειροκίνητα με μανιβέλα), ένα από τα πολλά βασιλικά σαλόνια, προσωπογραφίες των αυτοκρατόρων, καθώς και προσωπικά τους αντικείμενα. Φυλάσσεται επίσης ένα αντίγραφο του πρώτου Συντάγματος του 1843, υπογεγραμμένο από τον ίδιο τον αυτοκράτορα.

ai8ousa 8ronou

Άποψη του πρώτου ορόφου, γνωστή και ως “Αίθουσα του Θρόνου”

Το κτήριο της οδού 5 χτίστηκε το 1859, από το Σταμάτιο Δεκόζη-Βούρο για κατοικία του γιού του Κωνσταντίνου Βούρου, σε σχέδια του αρχιτέκτονα Γεράσιμου Μεταξά. Φιλοξενεί στο ισόγειο ένα τμήμα των γραφείων του Μουσείου (στο οποίο έκανα και εγώ την πρακτική μου άσκηση), στον πρώτο όροφο πίνακες ζωγραφικής, αντικείμενα προσωπικής χρήσης της οικόγενειας Βούρου και Ευταξία, μια αίθουσα αφιερωμένη στη δωρεά που έκανε στο μουσείο η οικογένεια Παπαστράτου (οι γνωστοί ιδιοκτήτες εργοστασίου τσιγάρων από το Αγρίνιο), και ένα σαλόνι στρωμένο για δείπνο, ως αναπαράσταση ενός σπιτιού μεγαλοαστικής οικογένειας των τελών του 19ου αιώνα (με αντικείμενα της οικογένειας Βούρου). Ο δεύτερος όροφος (που βρίσκεται στον αριθμό 5), φιλοξενεί τις εκάστοτε περιοδικές εκθέσεις.
Κατ’ εμέ τα πιο σημαντικά εκθέματα του Μουσείου της Πόλεως των Αθηνών είναι τα εξής: στο ισόγειο του Μουσείου φιλοξενείται στην «Αίθουσα των Περιηγητών» ένας πίνακας τεραστίων διαστάσεων του Jacques Carrey (1684), o μεγαλύτερος που έγινε ποτέ για την Αθήνα (3 x 5μ) και παρουσιάζει πανοραμικά την πόλη και την Ακρόπολη πριν από την καταστροφή της από το Morsini (1687). Επίσης με το που ανεβαίνει ο επισκέπτης στον πρώτο όροφο, αντικρύζει στο δεξί του χέρι τον επιβλητικό πίνακα Καρναβάλι στην Αθήνα του Νικoλάου Γύζη, μόνιμο δάνειο στο Μουσείο από τις βαυαρικές αυτοκρατορικές συλλογές. Επίσης, εκτίθεται ένα γύψινο πρόπλασμα της πόλεως των Αθηνών, κλίμακας 1: 1000 του 1872, κατασκευασμένο από τους αρχιτέκτονες Ιωάννη Τραυλό και Νίκο Γερασίμωφ, το οποίο βασίστηκε σε παλαιότερα σχέδια αλλά και φωτογραφίες. Αναπαριστά το κέντρο της νεοσύστατης πρωτεύουσας γύρω στα 1843, όταν είχε πληθυσμό μόλις 25.000 κατοίκους!

ed. learEdward Lear (1812-1888), “Αθήνα: η δυτική πλευρά της Ακρόπολης από την Πνύκα”, 1881, 26 x 52 εκ., υδατογραφία και gouache

Στο Μουσείο εκτίθενται μια πληθώρα από χαλκογραφίες, πίνακες και γκραβούρες ευρωπαίων περιηγητών στην πόλη κυρίως κατά τον 17ο αιώνα, βοηθώντας μας να σχηματίσουμε μια άποψη για το κατά πόσο έχει μεταβληθεί το αστικό τοπίο μέσα στους αιώνες, και πόσα μνημεία δε σώζονται πια. Ένας από τους σκοπούς άλλωστε του Μουσείου είναι να παρουσιάσει τη νεώτερη ιστορία της πόλης, τις συνήθειες των κατοίκων της, αλλά και με μια σειρά διαλέξεων και εκθέσεων να φέρει κοντά το κοινό στα καλλιτεχνικά δρώμενα της πόλης, να επιμορφώσει ιστορικά και να προάγει τον πολιτισμό.
Η προσωπική μου κατάθεση για ότι βίωσα από το Νοέμβριο του 2009, μέχρι και τον Ιούλιο του 2011 (με κάποια κενά ενδιάμεσα), είναι πως γνώρισα και δημιούργησα δεσμούς φιλίας, εκτίμησης και σεβασμού με υπέροχους ανθρώπους (από το προσωπικό αλλά και από τον Σύλλογο των Φίλων του Μουσείου), δε σταμάτησα ποτέ να μαθαίνω πράγματα για την Ιστορία, την Ιστορία της Τέχνης, την Αρχαιολογία, ποτέ δε χόρτασα να σουλατσάρω στους διαδρόμους και να χαζεύω τα εκθέματα, (κάποια από τα οποία είχα τη χαρά και την τιμή να αγγίξω στα πλαίσια μιας καταγραφής που κάναμε με τον τότε Προϊστάμενο μου και Γενικό Επιμελητή του Μουσείου, έναν υπέροχο άνθρωπο και πραγματικά εξαίρετο επιστήμονα, τον κο Σταύρο Ι. Αρβανιτόπουλο, στον οποίο χρωστάω πολλά). Επίσης είχα την τιμή να γνωρίσω σπουδαίες προσωπικότητες από διάφορους χώρους, και να παγιωθεί μέσα μου η ιδέα του μεταπτυχιακού στον τομέα των Μουσειακών Σπουδών, ύστερα από ατελείωτες ώρες καταγραφής εκθεμάτων, χειρογράφων, βιβλίων, και τόσων άλλων πραγμάτων, αφού είδα εκ των έσω τη λειτουργία και τις δράσεις ενός μουσειακού οργανισμού!

Σήμερα, λόγω περιορισμένου χρόνου δεν το επισκέπτομαι με την ίδια συχνότητα, το συνιστώ ανεπιφύλακτα όμως για ένα Σαββατιάτικο ή Κυριακάτικο πρωινό σε συνδυασμό με περιήγηση στο Ιστορικό Κέντρο και καφέ ή ποτό στην πλατεία Καρύτση, αφού είναι ανοιχτό καθημερινά (πλην της Τρίτης), ως τις 16:00 τις καθημερινές και ως τις 15:00 τα Σαββατοκύριακα, με μικρό αντίτιμο εισιτηρίου (3e γενική είσοδος, 2e για μαθητές, φοιτητές, προσκόπους, άτομα τρίτης ηλικίας και ομάδες άνω των τεσσάρων ατόμων. Δωρεάν είναι η είσοδος για τα άτομα με ειδικές ανάγκες). Και όπως έχει δηλώσει ένας φίλος μου μετά από επίσκεψή του: «ήταν σα να ταξίδεψα νοερά σε άλλες, παραμυθένιες εποχές, με πρίγκιπες και βασιλιάδες»…

(Οι φωτογραφίες είναι από τη σελίδα του Μουσείου στο facebook Athens City Museum, Vouros-Eutaxias Foundation)

Previous Post
Leave a comment

2 Comments

  1. Green square in the city | urbanzip
  2. Your favorite posts #2013 | urbanzip

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: